|
waarom een versterker?
Een autoradio levert tegenwoordig meestal een vermogen van 4x 45W. Helaas zijn de specificaties van de fabrikanten wel erg optimistisch, het werkelijk geleverde vermogen ligt stukken lager. Bij een redelijke vervorming (1%) leveren ze 4x 18W continu aan 4 ohm. De verschillen tussen diverse merken is te verwaarlozen.
Omdat in een auto toch nog behoorlijk veel achtergrond geluid (motor, windgeruis, banden) te horen is, is er voor een goed geluid meer vermogen nodig dan die 4x 18W. Een extra versterker levert hetzelfde vermogen veel 'makkelijker' en de vervorming is lager. Voordelen:
hogere dynamiek, betere vervormingscijfers, betere controle over de luidsprekers, headunit blijft koeler.
wat voor versterker?
De keuze van versterker hangt af de volgende eisen:
aantal speakers, belastbaarheid van de speakers, filtering, budget.
Een standaard setup ziet er als volgt uit:
voor: 2-weg composet
achter: een subwoofer.
De versterker hiervoor kan een 4-kanaals zijn. De subwoofer wordt gebrugd aangesloten op beide rear-kanalen.
Actieve filtering vindt plaats op de versterker, lowpass 80Hz voor de subwoofer en 80Hz highpass voor de composet.
Vermogen van de versterker hangt af van de gebruikte luidsprekers, je kan beter een wat zwaardere versterker kiezen dan dat de belastbaarheid van de luidsprekers is.
Bijvoorbeeld: composet van 50W en subwoofer 100W op een versterker van 4x 75W continu.
afregeling van de versterker
Op een versterker zitten een aantal instelpunten, zoals de gain en de highpass en lowpass filters.
De gainafregeling is de aanpassing van de ingangsgevoeligheid van de ingang van de versterker aan het uitgangsnivo van de headunit.
Vuistregel: stel de gain zo laag mogelijk af.
Procedure:
- alle gains op minimaal
- headunit op 80% van het maximale volume
- gain opdraaien totdat er hoorbare vervorming optreedt.
- gain terugdraaien totdat vervorming verdwijnt.
Het gevolg van deze afregeling is dat de ingangstrap van de versterker bijna nooit overstuurd kan worden door de radio. Terwijl het maximale uitgangsvermogen van de versterker wel wordt gehaald. Bijkomend voordeel van een lage gain is de lagere gevoeligheid voor storingen veroorzaakt door aardlussen.
belastbaarheid
Bij een versterker wordt het vermogen gespecificeerd bij een bepaalde belasting (luidspreker met een bepaalde impedantie): 1, 2 of 4 ohm.
Hoe lager de aangesloten impedantie, des te hoger is de belasting voor de versterker. En hoe hoger de belasting, hoe meer vermogen een versterker gaat leveren.
Het maximale uitgangsvermogen wordt o.a. begrensd door de grootte van de voeding en de warmtecapaciteit van de versterker.
Als er een te grote belasting wordt aangesloten, zal de afgegeven stroom te hoog worden en zal de beveiliging ingrijpen en de versterker uitschakelen.
monoblok
Een mono versterker die bijvoorbeeld voor subwoofers gebruikt kan worden, wordt ook wel monoblok genoemd. Het voordeel van zo'n versterker is dat er een goede voeding inzit, geschikt voor zware belastingen. Ook gebruik je slechts één kanaal, dit in tegenstelling tot een gebrugde versterker, waarbij je twee kanalen samenvoegt tot één kanaal.
Het signaal moet dan als het ware door twee versterkers heen, wat o.a. meer vervorming en een lagere dempingsfactor tot gevolg heeft.
En als laatste voordeel zijn de uitgebreidere filtermogelijkheden, vooral gericht op sublaag. Subsonic (highpass vanaf ca. 15Hz), bassboost, bass-equalizing, basslevel-remote en steilere lowpass filters bijvoorbeeld. Ideaal voor het aansturen van DVC (dual voice coil) subwoofers.
bruggen
Als een versterker gebrugd wordt (2 kanalen gecombineerd tot 1 kanaal) zal het uitgangsvermogen in theorie 4x hoger zijn dan dat één kanaal levert. 2x hogere stroom en 2x hogere spanning, dus 4x het vermogen (P = U x I)
In de praktijk is dat meestal (vanwege verliezen) 3 - 3,5x
Voorbeeld: 2x 100W aan 4 ohm is gebrugd 1x 350W aan 4 ohm.
Maar omdat er 2 versterkerkanalen gebruikt worden ziet elk kanaal de helft van de aangesloten belasting (dus 2 ohm per kanaal!), ondanks dat er een belasting van 1x 4 ohm aangesloten is.
Het nadeel van bruggen is dat de dempingsfactor terugloopt (minder controle) en dat de vervorming toeneemt.
Hieronder een drietal voorbeelden, die subwoofers zijn alle 4 ohm per stuk en aangesloten op een gebrugde versterker.
Belasting per kanaal = 4 ohm: 2x 4 ohm in serie op een gebrugde versterker
Belasting per kanaal = 2 ohm: 1x 4 ohm op een gebrugde versterker
Belasting per kanaal = 1 0hm, 2x 4 ohm parallel op een gebrugde versterker
Andere subwoofer- en versterkercombinaties kan je kiezen op de confguratie pagina .
|
